Kruidenlijstjes

Overzicht

• Inleiding
• Voedselplanten 1: granen en schijngranen (zetmeelplanten)
  • Voedselplanten 2: knollen en enkele bomen (zetmeelplanten)
  • Voedselplanten 3: peulvruchten (eiwitplanten)
  • Voedselplanten 4: groenten (planten met vitaminen, mineralen)
  • Voedselplanten 5: paddenstoelen en zeewieren
• Vruchten 1: (tafel)fruit
  • Vruchten 2: citrusvruchten
  • Vruchten 3: noten en zaden
• Saladekruiden en kruiden als groente
• Keukenkruiden
• Verse-kruidenmixen
• Specerijen (niet-inheemse keukenkruiden)
• De Engelse namen van de voornaamste keukenkruiden (Engels-Nederlands)
• Geurkruiden of aromatische kruiden
• De voornaamste economisch toegepaste geurplanten en geurstoffen
• Zoetstofplanten
• Olieplanten (spijsolie, voedingsvet, technische olie)
• Genotsplanten
• Cosmetica en kruiden
• Geneeskrachtige kruiden
  • Kruiden voor de huid (eczeem, huiduitslag, jeuk, schimmel, zweren, wonden, brandwonden, zonnebrand, acne, wratten, steenpuist)
  • Wondhelende en bloedstelpende kruiden
  • Bloedstelpende en bloedzuiverende kruiden
  • Insektenwerende kruiden en wormmiddelen
  • Kalmerende kruiden, kruiden tegen slapeloosheid, kruiden voor het zenuwstelsel, humeurverbeterende kruiden
  • Kruiden tegen koorts en ontstekingen
  • Kruiden tegen (hoofd)pijn en migraine
  • Kruiden voor het oog
  • Kruiden voor het oor
  • Kruiden bij mond- en tandvleesontsteking, tand- en kiespijn, voor de keelholte
  • Kruiden voor de ademhalingswegen (heesheid, keelpijn, verkoudheid, bronchitis, astma), versterkende kruiden (vitamine C)
  • Kruiden voor hart en bloedvaten
  • Kruiden voor lever en gal
  • Kruiden voor de milt (suikerziekte, hypoglykemie)
  • Kruiden voor maag en darmen, eetlustopwekkende kruiden
  • Braakmiddelen
  • Kruiden tegen diarree
  • Kruiden tegen constipatie, laxerende kruiden
  • Kruiden voor nieren, blaas en urinewegen, prostaat
  • Urinedrijvende kruiden
  • Kruiden voor de vrouwelijke organen
  • Kruiden bij reumatiek en spierpijn
  • Kruiden bij jicht
  • Kruiden tegen kanker (experimenteel)
  • Kruiden gebruikt als tonicum en als bron van vitamines
  • Kruiden voor de oudere mens
  • Kruiden voor kinderen
  • Smaak-, reuk- en kleurstof bevattende kruiden (voor geneesmiddelen)
• Eerste-hulpkruiden
• Gebruiksplanten in de Oudheid en in de Middeleeuwen
• Kruiden in de bloesemtherapie
• Kruiden in de aromatherapie
• Giftige planten
• Gewasbeschermende kruiden
• Verfstofkruiden, plantaardige kleurstoffen
• Houtsoorten
• Rotan, bamboe, biezen, riet, wilgentenen
• Vezelplanten
• Diverse producten en toepassingen van planten
  • Planten als brandstof (cellulose en lignine)
  • Melksap (latex)
  • Harsen en gommen
  • Was, kamfer en kurk
• Heggen en hagen
• Planten in de bijbel
• Bijenplanten en vlinderplanten

Inleiding                      

   Voedselplanten, geneeskrachtige kruiden, keukenkruiden, hout, verfstofplanten en wat al niet - het zijn allemaal gebruiksplanten, d.w.z. ze worden door de mens in het wild geoogst of speciaal gekweekt voor een bepaald doel.         

   Het onderwerp 'gebruiksplanten' is een zeer veel omvattend gebied. Immers, de mens (en de andere dieren) is afhankelijk van de groene planten voor zijn voedsel en tal van andere producten.          

   Het onderwerp wordt vaak aangeduid met de term 'economische botanie', dat is "de sector binnen de plantkunde die zich bezighoudt met kennis, studie en onderzoek van de planten die voor de mens van belang zijn" (C. Kalkman).

   Onderstaande "kruidenlijstjes" geven per toepassingsgebied de belangrijkste gebruiksplanten van de wereld, alfabetisch gesorteerd (meestal op botanische naam, in een paar lijstjes op Nederlandse naam).

   De lijstjes geven primair een overzicht van de gebruikte soorten en/of de stof of het product dat eruit gewonnen wordt.

   Nadere informatie over elke soort is niet, of in een enkel geval heel summier, gegeven, dit valt buiten het kader van dit overzicht.

   Wel staan bij elk blok een aantal welgekozen weblinks, ter verdere oriëntatie.

Nederlands boek

   Een informatief en fraai uitgevoerd Nederlandstalig boek over dit onderwerp is: "Planten voor dagelijks gebruik - botanische achtergronden en toepassingen", geschreven door wijlen prof. dr. C. Kalkman en in 2003 verschenen bij de KNNV. Inlichtingen over deze uitgave:

• http://www.knnvuitgeverij.nl/www2/dutch/asp/catalogus/frs_IU.asp?ProductID=117
  • ("Planten voor dagelijks gebruik")
• http://www.leidenuniv.nl/mare/2003/32/11.html
  • (recensie)

Database

Een webplek met veel informatie over gebruiksplanten is:

• http://www.pfaf.org/                

   Dit is de database van "Plants for a Future - a resource centre for edible and other useful plants" (Planten voor de toekomst - centrum voor onderzoek naar eetbare en andere gebruiksplanten).

   Het is een soort catalogus van meer dan 7300 planten die op een of andere wijze nuttig voor de mens zijn. Behalve gegevens over de planten zelf is er ruimschoots informatie over onderwerpen die ermee samenhangen.

   Onder auspiciën van Plants for a Future verscheen ook een boek over gebruiksplanten: "Plants for a Future - Edible & Useful Plants for a Healthier World".

Beschrijving van 94 gebruiksplanten

   Een nuttig overzicht van de voornaamste gebruiksplanten van de wereld (er worden er 94 genoemd en beschreven) is te vinden op:

• http://www.botgard.ucla.edu/html/botanytextbooks/economicbotany/index.html
  • (94 gebruiksplanten, in het Engels)

Planten voor industriële verwerking

   Een zich nog uitbreidend overzicht van planten en hun toepassingen, in rubrieken verdeeld:

• http://www.kunstbus.net/p/planten_voor_industriele_verwerking.html

Twee historische tabellen

   Een uitgebreid historisch overzicht van gebruiksplanten is de Plant Trivia TimeLine: een lange tabel met feiten, die omstreeks 50 000 voor Christus begint en tot onze tijd loopt.

"It is the story of plant discovery and use, and addresses the roles of plants in human civilization. The TimeLine also provides you as an individual the opportunity to reflect on how the history of human interaction with the plant world has shaped and impacted your own life and heritage"

(geschiedenis van de ontdekking en het gebruik van planten, de rol van planten in de menselijke beschaving). Zie:

• http://www.huntington.org/BotanicalDiv/Timeline.html
  • (Plant Trivia TimeLine, in het Engels)

   Iets dergelijks als de Plant Trivia TimeLine biedt de Food TimeLine.

   Het accent ligt hierbij iets meer op voedsel in het algemeen, maar ook in dit overzicht is er ruimschoots aandacht voor planten, met verwijzingen naar beschrijvingen en achtergrondinformatie. Zie:

• http://www.foodtimeline.org/
  • (Food TimeLine, in het Engels)

Zoeken op het internet

   Wie meer over economische botanie te weten wil komen, kan via de zoekmachine van Google zoeken.

   Met "economic botany" komt er al een stortvloed van informatie.

R. van der Hoeden

^Naar het begin van deze pagina