Beginpagina van Plantaardigheden.nl

 

 

Actuele toepassingen van planten
Sitemap
Index

Plantaardigheden.nl
Artikelen over planten

Leesmaar.nl
Dodoens en andere bijzondere boeken

Leeswerk.nl
Plantenboeken opengelegd

Boekenrubriek met recensies van boeken over toepassingen van planten

Dodelijke planten

Een fascinerende reis langs de giftigste planten ter wereld

  • Auteur: Elizabeth A. Dauncey, Sonny Larsson
  • Prijs: € 34,95
  • ISBN: 9789050116640
  • Druk: 1
  • Pagina's: 224
  • Formaat: 28 x 21,5 cm
  • hardcover, full colour
  • Meer informatie bij de uitgever

Van een simpele huidirritatie tot een hartverlamming ... Planten kunnen niet weglopen als dieren ze willen opeten. Daarom hebben ze allerlei strategieën ontwikkeld om zichzelf te verdedigen. Een daarvan is de productie van giftige stoffen. Die stoffen zijn zeer divers qua samenstelling en werking.

Dodelijke planten geeft een fascinerende inkijk in deze wereld. Het is een mooie verkenning van de dodelijkste planten op aarde, hun strategieën om te overleven, de unieke eigenschappen van hun giftige stoffen en de impact daarvan op dieren – en mensen in het bijzonder.

Soms begint een hap uit een blad met een simpele huidirritatie of een onderbuikgevoel. Vaak loopt het fataal af. Denk aan verstikking, verlamming of compleet orgaanfalen ...

  • Plantaardige gifstoffen en hun effect op dieren en mensen
  • Prachtige uitgave met mooie foto’s
  • Geschreven door internationale experts
 

Mijn vrouw keek met enig wantrouwen mijn kant op toen ik Dodelijke Planten uit de doos haalde. Maar ik stelde haar gerust, ik had immers al eens de werken van Dr. Kleene besproken die over giftige planten gaan voor wat betreft mens en dier. Daarmee zeggende dat als ik in die zin wat van plan zou zijn ik allang op de hoogte ben van die snaakse dingen. Dit boek, met alle respect voor onze zuiderbuur, is van een andere orde. De invalshoek is anders meer een inleiding tot de toxicologie toegespitst op stoffen van plantaardige herkomst.

Dr. Kleene heeft zijn werk samengesteld met behulp van een dame die aan de universiteit van Gent Farmacognosie onderwijst, mevrouw Dauncy is een botanica die samenwerkte met een farmacoloog die werkt bij het Zweedse equivalent van het gifstoffencentrum in Mol (België) - de beroepsverwantschappen zijn nu duidelijk. We hebben het wel duidelijk over verschillende boeken, ze zijn me beide dierbaar aan het worden.

Zelf ben ik altijd heftig geïnteresseerd in de nuttige toepassing van planten en niet vaak op zoek naar planten waarmee  ik iemand naar de eeuwige botanische jachtvelden zou kunnen helpen, hoewel, op Plantaardigheden.nu heb ik wel een plant besproken die ook in dit boek aan de orde komt, vanwege haar dodelijke eigenschappen. Eigenlijk de reden waarom die “zusterwebsite” in de lucht is gekomen.

Voor liefhebbers van de geneeskundige botanie, zoals herboristen, kruidenheksen en anderen die beroepsmatig bezig zijn met fytotherapie is dit ook een “must” om de gebundelde kennis tot zich te nemen. De redenen waarom planten zo waardevol kunnen zijn voor de mens worden uiteen gezet, maar om mogelijk dezelfde reden ook waarom planten ronduit gevaarlijk kunnen zijn. Ook wordt onomstreden duidelijk gemaakt waarom planten moeten worden toegepast, met in achtneming van hun kwalijke kanten. Kennis en inzicht moeten de mensen van planten hebben bij het gebruik ervan om maar meteen het vaak gehoorde “kruiden zijn ongevaarlijk en baat het niet dan schaadt het niet” genadeloos onderuit te halen. Dat botanische kennis en inzicht belangrijk zijn in de kruidenhoek zal duidelijk zijn. Dit boek helpt om dat begrip in eerste aanleg te kweken. Van elke plant die gebruikt kan worden voor een nuttige toepassing is de kennis van de stoffen in die planten van belang en de werking van die stoffen op de verschillende organen.

Het boek is verdeeld in een aantal hoofdstukken waarvan de titels al duiden op de inhoud, het waarom van de giftigheid van de besproken planten in hoofdstuk 1, het orgaan waar de gifstof zich op richt in hoofdstuk 2. Van hoofdstuk 3 tot 9 wordt dat verder uitgespit en in hoofdstuk 10 worden de gifstoffen besproken die in een of andere vorm of concentratie als geneesmiddel worden gebruikt.

Daardoor is het me duidelijk geworden dat Galanthamine (van Galanthus het sneeuwklokje) een heilzame werking heeft vergelijkbaar met een curarederivaat Pyridostigmidebromide, op de ziekte waaraan mijn hond lijdt: Myastenia gravis of Ernstige Spierzwakte. En zijdelings ook waarom soldaten van de USA tegen zenuwgas daarvoor Mestinondragees meekrijgen van de baas. (Het medicijn heet Mestinon en dat herstelt de verbinding tussen de zenuwknopen en de spieren, die verstoord kunnen zijn door een autoimmuunafwijking of door een zenuwgif afkomstig van bijvoorbeeld gevlekte scheerling. Dat staat niet met zoveel woorden in het boek maar de oplettende lezer ziet het).

Komen we op het misselijke gedoe dat sommige artsen en de vereniging ter bestrijding van de kwakzalverij er op na houden over het gebruik van kruiden en preparaten ervan. Vrijwel alle medicatie die de farmaceuten maken ten behoeve van de lijdende mens, is gebaseerd op de werking van plantenstofjes. Weinig achting kon ik daarom opbrengen voor die snotneus van een cardioloog waarmee ik intolerantie voor statines besprak, hij opperde dat rode rijst gist het cholesterol kan verlagen. Rode rijst gist bevat een primitieve statine die net zo slecht kan worden verdragen als simfa- of welke andere statine dan ook. Alleen gezamenlijk gebruik met Q10 kan voorkomen dat je bij rode rijstgist door de dystrofische pijnen je jas niet meer kan aandoen. Dat staat dan wel niet in het boek, maar je kunt wel opmaken dat plantenstoffen een curatieve werking hebben op diverse kwalen en het badinerend doen over kruidentoepassingen eigenlijk een ontkenning is van de geschiedenis van de geneeskunde.

Goed even mijn chagrijn opzij: Het boek is goed geschreven, zonder overdreven jargongebruik. Begrijpelijk voor een ieder die ongeveer weet hoe een mensenlijf werkt en eruit ziet. Hier en daar wordt wel de mantel uitgeveegd over opvattingen van de verleden tijd in de geneeskunde en de kruidenleer. Zo kan men zich verbazen over het nog voortdurende gebruik van de signatuurleer in de kruidengeneeskunde, wat ook nog bij sommige opleidingen wordt onderwezen. Het doet afbreuk aan het aanzien van een ware fytotherapeut.

Wat ook bijzonder aanspreekt is weer de vormgeving, de lay-out is zodanig ingericht dat je vrijwel meteen de zaken die je zoekt bij gebruik als naslagwerk, kan vinden, de illustraties zijn fraai en ondersteunen de tekst goed. Van elk type gif is een representant genoemd, gelukkig in ABBL (Algemeen Beschaafd Botanisch Latijn) en de familie waar je de gifplant in kan vinden. (Wat ik persoonlijk heel belangrijk vindt, omdat je bij de naaste familieleden vergelijkbare stoffen kan vinden ook al worden die familieleden niet met naam en toenaam genoemd, een beetje botanicus kent de naaste familieleden.) Het type vergif, een algemene beknopte beschrijving van de symptomen, en de manier waarop het binnenkomen kan. Van de meesten wordt aangegeven hoe men de grootste risico’s kan vermijden. Kleene geeft van de meeste planten hun tegengif of tegenmaatregel aan, dat mis je wel een beetje bij deze uitgave. Maar dat is ook niet de opzet van het verhaal.

Samenvattend zou ik het boek aanbevelen voor iedereen die zich bezig houdt met fytotherapie voor zover ze nog niet of onvoldoende ingewijd zijn in de toxicologie of die wil proeven aan de werking van plantenstoffen. Ik zou het ook aanbevelen aan mijn cardioloog die de logica van het inzetten van planten alleen als alternatieve geneeswijze ziet, maar niet weet dat de meeste van zijn gereedschappen uit de plantkunde in zijn gereedschapskist zitten, waaruit hij zijn medicatie voorschrijft. De oncoloog weet dat hij de venijnboom kan gebruiken in zijn dokterstas, maar ook dat ze voor een gezonde mens kwaad kan. Venijnboom = gifboom = Taxus, een paard gaat er dood van. De bes kan je eten, als je die maar sabbelt en de pit uittuft. Ik werd zo’n 40 jaar geleden nog uitgelachen omdat ik beweerde dat de taxus hoge ogen zou gaan gooien bij in het bijzonder borstkanker, kan de oncoloog nog zonder?

Breda, Allerzielen 2018.

Paul Munnik

“Overigens ben ik van mening, dat een mens nieuwsgierig moet blijven. Alleen weten is niet genoeg, begrijpen en kunnen toepassen is het hogere”

^Naar het begin van deze pagina

Recensies van boeken over toepassingen van planten
Begin
 
Plant
Heukels’ Flora van Nederland, 23e editie november 2005
Botanisch woordenboek. Verklaring en vertaling van floristische termen 2008
Drawn after nature The complete botanical watercolours of the 16th-century Libri Picturati december 2011

Dodelijke planten 2018

Basisgids Orchideeën 2018

Zaaiagenda maart 2014

Planten een andere kijk December 2013.

Veldgids Paddenstoelen – plaatjeszwammen en boleten december 2013
Natuur in beeld serie compleet - planten & dieren herkennen 2013
Tijdreis in je eigen tuin 2013
Geboeid door het verleden december 2012
Tuinieren voor wilde dieren oktober 2012
Soortenstorm oktober 2012
Planten tellen - Over demografisch onderzoek juni 2012
Natuur in Nederland september 2011
Planten kijk- en wandelgids van Nederland mei 2010
Kijken naar natuur maart 2010
Gallenboek september/oktober 2009
Gallen in beeld augustus 2009
Veldgids Nederlandse Flora, 5e herziene druk 2007
Atlas van de Flora van Vlaanderen en het Brussels Gewest 2006
 
Woordenboek Nederlandsche Taal
Plantago PlantIndex
Letter: druk op CTRL, draai ook aan muiswiel